Вахтанг КИКАБИДЗЕ: БӘТУАҒА КЕЛСЕК, МӘСКЕУГЕ ЕЛДЕН БҰРЫН БАРЫП КОНЦЕРТ БЕРЕМІН

Қай кезде де, қандай жағдайда да өз ұстанымынан бас тартпаған грузин халқының абыз ақсақалы Тбилиси мен Мәскеудің қарым-қатынасы жөнінде не ойлайтынын жайып салды

Өз ұлтыңды өліп-өшіп сүю деген осы

Қали СӘРСЕНБАЙ

 «Комсомольская правда» ежелгі атауына қарамастан әлі күнге дейін неге оқылымды? Өйткені, бұл басылым біз секілді «осы қалай болар екен, қоғам қалай қабылдайды?» деп екі шоқып, бір қарап отырмайды. Мүмкін бізге осы позицияны ұстанған дұрыс шығар, айналып келгенде менталитетімізге жауып құтыламыз. Әрине, бұл басылым да көбіне өз президентінің, өз халқының мүддесін көздегенімен, өзге ұлт тұлғаларының пікіріне келгенде қиянат жасай алмайды. Ой, сөз еркіндігіне ерік береді. Айналып келгенде, өз есебі де түгел, өгізді де өлтірмей, арбаны да сындырмайтыны және бар.

Айтпағымыз: ұлт зиялысы қандай болуы керек? Ол шын мәнінде ұлт зиялысы, тұлғасы болса қандай кезде де өз ойын бүкпесіз білдіре алатын, елге дұрыс бағдар беруші адам. Аталмыш басылым, кешегі кеңес тұсында елдің ортақ сүйікті тұлғасына айналған белгілі адамдармен сұхбаттасып отыруды да ұмытпайды. Қандай кезде, қандай жағдайда болсын. Бір заманда Путиннің қолынан «Халықтар достығы» орденін алудан бас тартып, нағыз зиялылықтың зипа үлгісін көрсетіп, тұлғалық биігін сақтап қалған, атақты Багратионның ұрпағы, бәрімізге етене ыстық, таныс Вахтанг Кикабидземен сұхбатқа да өз тарапымыздан әріптестік ризашылығымызды білдіре отырып, оқырмандарымызға аударып бергенді жөн көрдік.     

«Мәдениет дегеніміз өз ұлтыңды өліп-өшіп сүю» (Ж.Аймауытов) деген осы.

 

Бұл әртістің есімі бұрынғы Кеңестер Одағының  бүкіл халқына жақсы таныс, оны күні бүгінге дейін  бәрі құрметтейді. Ресей туралы өзінің кесек те өткір  ойларын ашық айтып жүрсе де бұл өнер жұлдызын елдің  барлығы жақсы көреді. Біздің кейіпкеріміз «Комсомольская правда» (№70 (26996), 02.07.2019 жыл) газетінің тілшісі  Владимир Ворсобинмен сұхбатта  өз еліндегі антиресейлік митингілер жайлы, «күндердің күнінде Тбилиси мен Мәскеудің татуласуы мүмкін бе?» деген сауал төңірегінде не ойлайтынын бүкпесіз, ашық айтты. 

 

«Ресейліктер мені жақсы көретінін білемін»

– Вахтанг Константинович, біздің Мемлекеттік Думадағылар: «мәдениет пен өнер адамдары халықтарды жарас­тырып жүреді, ал ол  өзінің Ресейге қатысты уытты сөздерімен   ел мен елді араздастырады» деп  Сізге кінә тағады…

– Адам  өз елінің азаматы болуы тиіс.  Мемлекеті шағын болса да ол, ең алдымен, сол елдің перзенті. Адам өзінің  уақытша құбылыс екенін түсін­гені абзал, соңынан лас сөздер қалдыр­мауы керек. Бір адамның  екінші адамға кедергі келтіруге, оның өміріне қиянат жасауға  құқы жоқ. Бүгінгі күні орын алып жатқан жағдайлардың бәрі – көне тарих. Мен бұл жерде Ресей халқы жай­лы немесе грузин халқы туралы айтып отырған жоқпын.  Барлық сорақы­лықтарға жауапты – саясаткерлер.

Біздер, Ресей  мен  Грузия,  право­славие бағдарындағы   елдерміз. Менің әкем 1942 жылы Керчьте қайтыс болды, мен  Ресей  танкін  біздің елден көремін деп ойла­маппын.  Біз бәріміз бір үйдің баласындай  бірге тұрдық. Адамдар бір-біріне құрмет көр­сететін. Алайда, әрдайым  «үлкен ағаның»  қысымы сезілетін.

–  Дегенмен,  сол  «үлкен ағаңыз»  сізге жұмыс берді  емес  пе…

–  Иә, менің негізгі жұмысым Ресейде болды. Ән айту үшін Ресейге баратынмын. Ол жақта мені жақсы көретіндерін білемін. Кезінде  сіздердегі  Соловьев деген журна­лист «Вахтангты біз  асырадық, оған жұмыс бердік» деп айтқаны бар. Маған жұмысты ешкім берген жоқ. Билеттер ресми сатылды.  Егер адамдар өздері келмесе, оларды ешкім де күштеп концертке  кіргізбес еді. Бәрі күрт өзгерді. Біздің елдеріміз арасында түсін­беушілік басталғанда гру­зиндерді Мәскеуден багаждық самолетпен  қудала­ға­нына (әңгіме  гру­зин-абхаз қақтығысы  жөнінде болып отыр – В.В.)   өзім куәмін. Адамдар  шабадандарымен, сөмкелерімен  шыға бастаған сол самолетті  алғаш  көргенде  бұл көрініс маған қатты әсер етті.

Менің  үш немерем және бір шөбе­рем бар. 2008 жылы танктер Гориге жақын­­дағанда  маған жеделхат келді. Ресей Пре­зи­денті мені  «Халықтар достығы» орденімен марапаттапты. Егер сол орденді қабыл алсам, немере­лерімнің көзіне қалай қарар едім? Себебі, біз әулетімізбен бірге отырып, теледидардан ауыр артиллерияның  елге кіріп келе жатқанын көрдік. Сондықтан да мен марапаттан бас тарттым. 2008 жылдан бері мен Ресейдің бірде-бір қала­сына бармадым. Содан бері Ресейден  көп хаттар алдым. Олар  мұ­ның бәрін саясатқа теліпті.  Алайда, мен бірінші кезекте өз елімнің азаматы емеспін бе.   Адам өзіне қиянат жасаған адамға  ән айтпау керек.

Ашығын айтайын, өзімнің орыс  тіліндегі  әндерімді сағынамын.  Ән айт­қым келсе Украинаға барып, орысша ән айта­мын. Алғашында  жұмысқа байла­нысты қиындық көп болды,  қазір  мен  сапарға көп шығамын. Енді жарты айдан соң 81 жасқа келемін.  Орта Азияда, Балтық жағалауы елдерінде, Украинада, ыңғайы келген  жерде  өнер көрсетемін. Ресейден де хат аламын, «бізге неге келмейсіз?» деп жазады.  Алайда, нан, саясат, су, жарық, адамдар, көршілер қатынасы – мұның бәрі  біртұтас ұғымдар. Бұларсыз өмір жоқ.

– Сіз Мәскеудегі концертке  ұрын  келді деген де әңгіме бар…

– Бәрі жалған.  Мұндай арзан әңгімені ойлап табудың қажеті қанша?  Мен орден­нен бас тартқанда,  менің ең жақын деген­дей   ресейлік әртіс доста­рым  тым  өрескел сөздер айтты.  Мен жауап қатпадым. Қазір  солардың көбі келіп жүр, хабарласып жата­ды.  Киевте менің үлкен концертім болған кезде сахнаға марқұм Иосиф Кобзонның  шыққаны бар.  Микрофонды алып: «Буба, мен мұны жазған жоқпын» деді. Жаратқан саған денсаулық берсін дедім.  «Егер Кика­бидзе патриот болса, автоматты алып, бізге оқ атсын»  деген сөзінен Лещенко да бас тартты. Ал мен олар туралы  ештеңе айт­па­дым. Түсі­несіз бе, біз кездесіп, құшақ­тасып, сүйісіп жүреміз, кенет аяқ астынан…

 

«Кенет бір генерал келіп»  бәрін бүлдірді дейсіз ғой…

– Лещенконың логикасы түсінікті, «егер сіз біздің елімізді  басқыншылар деп есептесеңіз, онда қолыңызға қару  алып, бізге оқ атуға дайынсыз ба?» дегені ғой. Немесе  ресейлік солдаттарға  оқ ататын­дарға  батаңызды  бересіз бе?

– Мұнда ешқандай логика жоқ. Бұл – нағыз басқыншылық.  Енді бұл қиянат Тбилисиде жалғасты.

– Иә, орыс депутатын шақырды­ңыз­дар да, артынша өздеріңіз қуып шық­тыңыздар. Сонда Ресей кінәлі демексіз бе?

– Мен тек Ресейге ғана кінә тағып отыр­ған жоқпын ғой. Кенеттен, аяқ асты­нан делегация келеді  де спикердің орын­тағына  (Грузия парламентінде – В.В.)  Абха­зиядағы соғыста атағы шық­қан Гав­рилов жайғасады.

– Бірақ Гаврилов Абхазияда болмағаны жөнінде айтады ғой?..

– Әрине, бас тартады, мойында­майды. Әдетте ешкім мойындамайды!  Оны біреу отырғызды (Креслоға – В.В.) деп ойлай­мын, оның  өзінің   ол жерге отыруға санасы  жетпес еді. Оны  сонда кім  отыр­ғы­зуы мүмкін?

– Енді орыстар емес қой!

– Орыстар емес. Үкіметтегі оларға жақтас (Ресейге – В.В.)  грузин. Мәселе осында.

– Оны қудалаудың қажеті бар ма еді? Ол қонақ емес пе, Ресейдің ресми өкілі. Бұларыңыз  кавказдық қонақжай­лылыққа ұқсамайды ғой…

– Бұған қашанғы  көнуге болады? Ол келді де кетті. Сосын екінші қонақ келе­ді. Артынша және бір генерал келеді.

– Сіздер оларды өздеріңіз шақы­расыздар ғой!

– Әңгіме осы жөнінде ғой. Шақырған адамдарға қиянат жасайды.

– Ресейдің бұған қатысы қанша?

– Ресейдің қатысы жоқ.

– Вахтанг Константинович, шын­дығын айтыңызшы, онда Гавриловқа  стақан кезеп, масқара жағдаймен елден шеттетудің қажеті қанша еді?

– Жарайды, былай айтайықшы.  Мәсе­лен, маған бір қонақ келсін дейік, біздің түсінігіміз бойынша ол келуге тиіс те емес еді. Өйткені, ол  Абха­зияның  Грузиядан  бөлінуін жақтады. Сонда да оны шақырды.  Халықтан ешкім  сұрамады. Біздікілер үлкен қате­лік жіберді. Оны парламентке апару қажет пе еді?

– Бұл енді  сіздердің ішкі жағдайла­рыңыз.

– Бұған Иванов, Петровтардың қатысы жоқ.  Бұл өз шаруамыз. Бәрі осыдан бас­тал­ды.

– Онда біздің делегациядан  неге кешірім сұрамады, олардың еш кінәсі жоқ еді ғой…

– Шақырған адамдар бәлкім кешірім сұраған болар.

– Ал делегацияға  шүйліккендер  ше?

– Олар наразы адамдар ғой.

– Бұл қылықтары дұрыс  деп ойлайсыз ба?

– Ал егер мен ертең Мәскеуге келіп, парламенттегі орынтаққа жайғасып, Ресей – басқыншы ел деп айта баста­сам, мені қудаламайтындықтарына  кепіл бола аласыз ба? Әлбетте,  бірден қуып  шығады!

– Олай ойламаймын. Сізді  әдептілік сақтап, ұшаққа отырғызып жібереді…

– Қателесесіз. Мен саясаткерлерді білмейді деп ойлайсыз ба? Соғыс жүріп жатқанда Абхазияда едім. Не болғанын  егжей-тегжейлі білемін.  Менің  туыс­қан ағам сол жерде қайтыс болды, сол­түстік кавказ­дықтардың ортасына түсіп қалды.  Өзін-өзі жарып жіберді, оларға тұтқынға түссе не болатынын түсінді.

Жалпы, ескеретін этикалық ұғымдар да бар ғой. Гаврилов қандай дипломат өзі?

– Ол депутат.

– Иә, православиелік коммунист. Мәселенің бұл жағы да Кремльде алдын-ала  ойластырылғаны сөзсіз.

– «Армандаушылардың» (Грузиядағы биліктегі партия – В.В.)  қателігі де Кремльде жоспарланған дейсіз бе?

– Грузияда осындай долбар да бар, парламенттегілердің  орыс ойынына қатысы бар дейді. Біздің билікте  осы­ның бәрін ұйымдастыратын, санасы ресейшіл  бір жетек­ші бар дейді… Гру­зия – өте қонақжай ел. Бәлкім, біздің  кемшілігіміз де осы болар.

 

«Қалайша, Саакашвили соғыс өртін тұтандырды дейсіз бе?»

– Кемшілік дейсіз бе?

– Иә, мен солай ойлаймын. Өйткені, қонақтарды ашық-жарқын қарсы аламыз, шығарып саламыз. Не үшін, неліктен деген сауалдардың байыбына бара  бермейміз… Біз үшін ең бастысы –  мейманымыз риза болса болғаны.

– Ресейде  сіздердің  меймандостық­тарыңызды ерекше қасиетке  балайды.

– Осы қасиетіміздің арқасында  абы­ройымызды жоғалтып жүрміз.  Жұды­рық­пен  бірден үстелді қойып қалып, мінез көрсете алмаймыз.  Қоғам екіге  бөліне бастағанда бірден түсіндім – ойын Кремльдің заңы бойынша жүріп жатыр.

– Бұл ойынның мәні неде?

– Грузияны осындай жағдайға жеткі­зуінде. «Бізге көмектесіңдер!»  деп Ресейден көмек сұрайтындай жағдайды  қалыптас­тыруда…

– Орыстар онсыз да көмектесіп жатыр емес пе.  Сіздерге  миллиондаған туристер келе­ді. Орыс инвесторлары да көп, боржо­миді, вино зауыттарын, энергетиканы сатып алып жатқаны жаман ба?

– Екі ел ынтымақтастық қарым-қатынаста болып, бір-бірін құрметтей білсе  жақсы ғой. Ал Ресей мен бізде құрмет де, қадір де  жоқ. Есесіне  етік (ресейлік – В.В.) бар.  Бір жағдай бола қалса ол белден басады, «грузиндер  өз-өзіне келіп, ес жиғанша» қысым жасайды.

– Яғни сіздердің билік  Ресейге төсеніш болды дейсіз бе?

– Егер елді басқаратын адам  соғысты (2008 жылғы – В.В.)  Грузия бастады деп тұрса, басқаша қалай тұжырымдауға бола­ды? Дәл осы сөзді біздің Президентіміз  қалайша, неге айтты?!

– Бірақ ол  «Ресей – жау, басқыншы» деді ғой…

– Ол мұны қазір айтты.  Оған дейін  «соғысты біз бастадық» деген.

– Алайда, 2008 жылғы  8 тамызда  Грузия әскері шабуыл  жасады емес пе!

– Мен де баратын едім. Өйткені, сол кезде тұрғындарды әбден титықтатып жіберді…

– Демек, соғысты тұтандырған Саакаш­вили  деп айтуға негіз бар ғой…

– Саакашвили қалайша тұтанды­рады? Танктер тоннелдің (Рокск тон­нелі – В.В.) жанында тұрғаны  бәріне  белгілі  болған.

– Саакашвили соғысты бастаған жоқ демексіз бе?

– Оны сол жерде грузиндердің өздері-ақ өлтіріп тастайтын еді. Ол қалайша Ресей­ге соғыс ашар еді?

– Бірақ  Еуропаның өзі  оның қатысы барын мойындаған еді ғой?

– Еуропа әрине  мақұлдайды, өйт­кені Ресей  идеологиясы мықты, алпа­уыт, қуатты, ақшалы ел. Грузия оның жанында…

 

«Татуласатын күн де келер, сонда мен бірінші болып ән айтамын»

 

– Адамды қорлайтын, ұятты ұран­дар­дың қажеті қанша?

– Владимир, олар өз көзқарасын жұмсарта алмайды. 2008 жылы  тым көп грузин қаза тапты. Бұл қасірет олардың мына жерінде (жүрек тұсын көрсетті – В.В.) қатталған.

– Сіздер дәл осы  наразылық­тары­ңызды неге Түркияға мәлімдемейсіздер? Олар кезінде сіздердің екі есе көп жерлеріңізді тартып алды ғой…

– Өйткені, грузиндер өз болмы­сында агрессор халық емес. Егер олар бастаса, түріктер де көтеріледі…Мен бір нәрсені ашық айтқым келеді. Егер Путин  Абхазия мәселесін оң шешсе, оның суреті  әрбір грузин шаңырағында ілулі тұратын еді.

– Ал абхаздарды қайда жібересіз?

– Абхаздар – келімсек халық. Қайдағы абхаздар?

– Сіз оларды қайда жібересіз?

– Сол жерде өмір сүре берер еді.

– Олар сіздермен тұрғысы келмейді.

– Мәселе сонда ғой, тұрғысы келмейді. Өйткені, оларға ресейлік төлқұжаттар берілген.

– Төлқұжаттардың қатысы жоқ, олар  мүлдем бас тартып отыр.

– Мен былай деп айтайын: Мәскеуде  өте көп мұсылмандар тұрады. Егер ертең бір мұсылман: «мына  аудан менікі, мұсыл­ман­дардың ауданы. Өйт­кені, мұнда біз тұрамыз» десе  не дейсіз?  «Мимино» фильмі түсірілді, ол не туралы еді? Адам өз Отанында тұруы керек.

– Егер орыс туристері бұл жерден кете­тін болса, сіздер арабтармен, түріктермен  қаласыздар.

– Иә. Қаламыз. Бірақ бұл енді менің мәселем, дұрыс қой. Бәлкім, жақсылап ойла­нып, «рас, Володья, сен дұрыс айтып­сың» дермін. Немесе  «жоқ, біз дұрыс істеппіз» деуім де мүмкін.

– Халықтарды  көбіне-көп сурет­ші­лер, ақындар, әртістер  татулас­тырады. Қайта-қайта араздыққа бастайтын тәпсірлерді айта бергенше, жақсылап ойланып, неге  бір ортақ шешімге келмеске…

– Мен сол бір дұрыс  шешімнің жолын  іздемей жүр деп ойлайсыз ба? Алайда, ресейлік бірде-бір  өнер қай­раткері маған бұл туралы айтқан емес. Мәселе осында. Әлде менің бірінші бастағанымды қалайсыз ба? Жоқ, бұл дұрыс емес.  Егер мен басқын­шы болсам алғашқы қадамды өзім жасар едім.

– Ресейдің әлеуметтік желілерінде  «Кикабидзе американдықтарға сатылып  кетті. Ол орыстарды басқыншы деп санайды» деген  тұжырымдар бар…

– Бұрындары, қыздарға қырындап жүргенде, біз қатты төбелесетінбіз. Төбе­лестен кейін қайта қауышып, дос­тасып, ең арзан бәліш жеуге баратын­быз. Беттеріміз көгеріп тұрса да, бір-бірімізді бауырдай көріп, бәлішті бөлісіп жейтінбіз. Ал енді бізбен қалай болатынын білесіз бе? Күндердің күнінде біз татуласармыз. Егер әрине тірі болсам, бірақ бұған күмәнім бар,  осы ұлы татулығымыздың құрметіне  мен концертке бірінші болып барамын. Ән айтамын. Мен Ресей халқын өте жақсы көремін. Өте. Мектепте басқа сабақтардан екі алып жүрсем де, орыс тілі пәнінен үнемі бес алатынмын.

Біздің елдеріміздің халықтары да, меніңше,  өз елдерін құрметтеп, соғыс­сыз, әнді әуездете, гүлмен көмкеріле өмір сүруі тиіс. Әзірге сәтсіздіктер жиі­леп кетті. Мен сағаттап Anіmal planet-ті көретін жағдайға жеттім. Өйткені, мен, егер қасқыр аш болса, ол міндетті түрде біреуді жейтінін білемін. Одан артылғанға ол көз алартпайды. Ең шынайы өмір осы. Тек адамдар арасында емес, джунглиде. Орманда.

 

Аударған – Төрехан  ДАНИЯРОВ.

 

 

 

Толығырақ

Ұқсас ақпараттар

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Оқи отырыңыз!

Close